Thứ Ba, 9 tháng 3, 2010

Đường một chiều chật hẹp

-Truyện ngắn-


Sáng chủ nhật rỗi rãi, bất chợt vợ tôi đề nghị đến thăm nhà người bạn lâu ngày không gặp. Thư là bạn học của vợ tôi, thân nhau từ nhỏ. Từ khi vợ chồng Thư chuyển về ở “xóm liều”, dễ đã tới nửa năm, chúng tôi chưa đến lần nào. Thư cũng có vẻ gì đó như mặc cảm, cứ dần dần xa lánh bạn bè, không muốn mời ai đến nhà. Vì thế chúng tôi không hẹn trước, “đột kích” một chuyến xem sao.
Vào làng Linh Quang cứ như lạc nơi thiên la địa võng, đường ngang ngõ tắt cong queo chật hẹp giống trận đồ bát quái mà Gia Cát Lượng bày ra. Cũng lạ là ngay giữa trung tâm thành phố, gần khu vực “ngã ba biên giới” của 3 quận Ba Đình, Hoàn Kiếm, Đống Đa mà lại có một cái làng khá rộng, chen chúc xô bồ, lạc vào thì không còn biết đâu mà lần lối ra! Mà ở làng-nông thôn dù có rộng, cần hỏi nhà ai thì đâu đâu cũng biết; đằng này vì là làng-thành phố nên có hỏi nhà ngay cạnh vách họ cũng chẵng biết nhau. Mất hơn một tiếng đồng hồ tìm kiếm không thành, chúng tôi định quay ra thì may sao gặp được cô con gái út của Thư ngay ngoài ngõ chính. Thế mà chỗ nhà Thư ở chúng tôi đã qua lại hỏi thăm tới 2 lần rồi! Ngôi nhà nằm trong một hẻm cụt, lối vào chỉ đủ dắt xe đạp còn xe máy đành phải trở ra ngõ ngoài mới có chỗ gửi. Ngôi nhà của Thư chênh vênh như một chuồng chim bên mép con mương đen kịt.
Sau tiếng gọi của con gái, Thư mở hé cửa và đứng sững người khi chợt nhìn thấy vợ chồng tôi. Người bạn gái một thời từng là hoa khôi của trường trung học ấy lúc này trông gầy tóp, đầu tóc rối bù, áo quần xộc xệch, ống thấp ống cao như đang ... đi cấy! Một chậu nước to tướng nằm lù lù giữa nhà, đục ngầu. Nền nhà láng xi măng bóng loáng. Thư lắp bắp không ra lời, vội vàng thu thu vén vén, đón khách. Cô con gái đã chạy đi tự lúc nào. Thư tất bật sửa sang bàn ghế, pha trà, lúng túng như người đang mắc lỗi. Trông Thư thật tội. Trời đang tiết tiểu hàn mà trán Thư đầy mồ hôi lấm tấm. Căn phòng chỉ chừng hơn chục mét vuông thì một góc ngăn làm nhà vệ sinh, một góc là nhà bếp, ngay dưới cầu thang. Một cái bàn gấp và một chiếc đi văng gỗ vừa dùng làm chỗ tiếp khách vừa dùng làm bàn ăn. Hai tầng trên là buồng ngủ. Vợ chồng Thư đã mua lại ngôi nhà này sau khi phải bán căn nhà mặt phố để trả nợ, do làm ăn sa sút. Các cụ xưa vẫn bảo “sông có khúc, người có lúc” là thế! Biết Huy đang xem truyền hình một mình trên lầu ba, tôi ngăn không cho Thư lên gọi mà để tự mình lên “úm” ông bạn. Vợ tôi ngồi lại với Thư.
Tôi theo một cầu thang xoắn ốc, hẹp và dốc ngược, đi lên gác rất khẽ, định “oà” một cái như thời trẻ con cho Huy giật mình, nhưng vì cửa đóng nên đành phải gõ. Một tiếng quát to “mở lấy!” rồi lại nghe lầu bầu câu gì không rõ. Tôi xoay nắm đấm. Trước mắt tôi giữa tranh tối tranh sáng là một đống chăn to lù lù, hơi cựa quậy. Con mèo mướp nằm khoanh một góc. Bất chợt tôi nhớ tới câu ca dao:
Chồng người đi ngược về xuôi
Chồng tôi nằm bếp sờ đuôi con mèo!
Huy đang mải xem phim nên không để ý đến người vào, chắc tưởng là Thư. Đến bên đống chăn, tôi phát mạnh một cái làm Huy giật bắn người, quay ngoắt lại. Đến lượt Huy ngạc nhiên và trở nên lúng túng hệt như vợ ! Huy tung chăn, mặc vội áo quần rồi định dẫn tôi xuống dưới nhà. Tôi ngăn lại. Tôi muốn ngồi riêng để hai bà bạn gái lâu không gặp có điều kiện tỉ tê. Huy gọi như quát:
- Thư, đưa nước lên đây!
Từ xưa anh ta vẫn luôn có giọng “gia trưởng” như vậy. Hình như Huy tưởng tôi chỉ đến một mình. Độ một phút sau đã thấy Thư lạch bạch bưng khay nước lên, thoắt một cái lại vội vàng chạy xuống. Chừng như Thư chưa kịp xuống hết cầu thang lại thấy Huy quát:
- Thư, không đem thuốc lên à ? Có thế cũng phải bảo!
Thư lạch bạch đưa bao thuốc lá lên. Ngày xưa nhìn cô gái xinh tươi có cái vẻ hơi đài các ấy, có ai nghĩ cái số Thư lại tất bật vậy đâu? Thư xuống được gần tới tầng trệt, Huy quát tiếp:
- Thế diêm đâu, hả ?
- Diêm anh vẫn để trên ti vi ấy mà, anh lấy hộ em.
Chừng mười lăm phút liền tôi cứ thấy Huy luôn quát nạt Thư như thế. Thực ra anh ta chẳng có gì ác ý với vợ, chỉ là tỏ vẻ “ông chủ” thế thôi. Không riêng gì vợ chồng tôi mà từ lâu rồi các bạn cũng rất lạ lùng với cái kiểu quan hệ “chủ-tớ” ấy của vợ chồng họ. Không phải là Thư sợ Huy mà chỉ là một sự phục tùng vô điều kiện, vì yêu (?)! Còn Huy thì coi chuyện sai bảo vợ là việc tất nhiên, phải thế. Thành thử ra hai người rất “hợp” nhau! Nói chuyện được một lát tôi mới bảo cho Huy biết là vợ tôi đang ở dưới nhà. Từ lúc này Huy mới “tha”, không sai vặt Thư nữa.
Huy là cán bộ nghiệp vụ của một công ty thương mại. Anh ta bị giảm biên chế nên về hưu non ở tuổi 45. Vốn là con trai một nên được nuông chiều từ bé, anh coi việc mọi người chăm lo săn sóc cho anh là việc đương nhiên. Hồi còn đi học, Huy tuy không đẹp trai nhưng thuộc loại ăn diện và luôn tỏ ra hào phóng, nhất là trước bạn bè khác giới. Anh thuộc loại người mà “việc nhà thì nhác, việc chú bác thì siêng”; mọi việc ở nhà đều ỷ lại chị em gái, trong khi đó lại luôn xăng xái giúp đỡ các bạn gái, dù quen ít quen nhiều cũng không e ngại. Nhờ cốt cách “nịnh đầm” ấy, lại thêm chút ít tài đàn hát mà anh đã lọt vào cặp mắt thơ ngây của Thư, học dưới anh một lớp. Cô bé Thư hồi ấy khá xinh, là con nhà khá giả, được giáo dục chu đáo. Ông nội cô vốn là một nhà tư sản đã sa sút sau ngày cải tạo công thương nghiệp tư doanh. Bố cô là nhà giáo rất có tiếng tăm. Mẹ cũng là nhà giáo. Từ nhỏ Thư đã được bố mẹ dạy bảo tường tận từng nết ăn nết ở, thậm chí cả cách về làm dâu nhà người. Thư hầu như biết làm mọi việc, rất khéo tay. Theo vợ tôi kể, hồi còn đi học, nhiều chàng trai rất khá đến “trồng cây si” mà không hiểu sao Thư lại chỉ chết mê chết mệt cái anh chàng Huy “hoa lá cành” này, trong khi các bạn đều chê ỏng chê eo anh ta. Tất nhiên, điều ấy thì đến Chúa trời cũng không thể giải thích được! Có lẽ “yêu quá hoá đần”, Thư trở thành như một công cụ, một “nô lệ tự giác” của chồng! Hồi Thư còn ở ngoài phố, nhà khá gần nên vợ chồng tôi qua lại luôn. Nhưng mỗi lần đến nhà Thư chúng tôi thường không dám ngồi lâu vì lúc nào cũng thấy Thư tất bật, bận rộn. Hết lo cho con lại đến hầu chồng, Thư không lúc nào ngơi nghỉ. Huy đi làm thì chớ, về đến nhà là không muốn rời cái giường và chiếc máy thu hình. Từ khi nghỉ việc anh ta càng không buồn ra khỏi cửa, sợ lời ái ngại, sợ tiếng xì xầm! Năm miệng ăn chỉ trông chờ vào một bàn tay Thư lo liệu. Lương thấp, Thư xin nghỉ việc, đi làm đủ thứ nghề. Có khi Thư bán hàng tạp hoá ở chợ, khi bán bún mắm tôm đậu phụ ở vỉa hè, khi đi làm lao công quét dọn. Thư không nề hà bất cứ việc gì, miễn là kiếm được tiền để đắp điếm cho mọi nhu cầu bức bách của gia đình. Huy thì cứ dửng dưng như không có chuyện gì liên quan, đáng phải bận tâm! Hàng ngày dù không cao lương mỹ vị gì nhưng anh ta vẫn có đủ một bao thuốc lá Vinataba, hai cốc bia hơi Halida kèm gói lạc rang. Những thứ ấy từ đâu ra thì anh không cần biết. Mọi công to việc nhỏ đều đến tay Thư. Hồi đầu năm bà chị dâu của Huy ở miền tây Thanh Hoá bị bệnh nặng, Thư bàn với Huy nên về thăm chị, Huy ngại đường xa không chịu đi, Thư đành phải đi một mình. Mọi việc hiếu hỷ, xã giao mà thường thì do đàn ông làm, Huy hoàn toàn phó mặc cho Thư cáng đáng. Ngược lại, Thư rất chú ý đến những việc hiếu nghĩa nên dù bận bịu, ốm đau Thư vẫn cố làm chu đáo. Để giữ thể diện cho chồng, Thư đành bịa ra đủ mọi lý do. Có lần bạn bè Huy tưởng Huy ốm thật đã kéo nhau mang theo đường sữa đến thăm. Giữa mùa hè mà Huy đành giả vờ trùm chăn nằm rên hừ hừ, mặt đỏ bừng, mồ hôi tuôn ra như tắm! Các bạn Huy cuống cuồng giục Thư đưa Huy đi bệnh viện! Sau lần ấy, Huy mắng vợ một trận té tát và cấm Thư không được nói dối là Huy ốm. Trong một lần quá buồn bực Thư mới kể cho vợ tôi nghe chuyện ấy. Thư luôn luôn bị ám ảnh bởi câu “xấu chàng hổ thiếp” nên không bao giờ kể một chuyện gì làm ảnh hưởng đến uy tín của chồng. Tuy thế bằng cách này hay cách khác dù Thư cố dấu nhẹm thì mọi người cũng cảm nhận được sự thật về tính cách của Huy. Có bạn khen Thư là một người vợ mẫu mực, chiều chồng, thương con. Nhưng cũng không ít người chê trách Thư, quá nuông chiều Huy nên đã làm cho Huy dần dần trở thành như một loại ký sinh, mất hẳn vai trò trụ cột gia đình mà một người đàn ông cần phải có. Không phải là ở việc làm ra tiền mà cái chính là sự mẫu mực và quán xuyến trong các việc quan trọng nhất với tư cách là người “thủ trưởng” gia đình. Khi chỉ có hai bà ngồi trò chuyện với nhau, vợ tôi mới được biết là Thư đang bị đau cột sống khá nặng. Thế mà sợ chồng vất vả, Thư không dám nhờ Huy xách giùm xô nước, đành chạy ra chạy vào múc từng gáo một. Thấy vợ vẫn làm việc bình thường, Huy hầu như không hề biết gì đến tình trạng sức khoẻ của Thư. Năm trước Thư bị cắt u dạ con mà Huy cứ tưởng chỉ là đi nạo thai. Tôi thật không thể tưởng tượng được là lại có một anh chồng “vô tâm” đến thế!
Đến thăm nhà bạn, khi trở về vợ chồng tôi không thấy vui. Chúng tôi cứ ái ngại cho hoàn cảnh sa sút của họ. Kể từ khi nền kinh tế thị trường phát triển, xã hội phân hoá rất nhiều. Có nhà làm ăn khấm khá, nhà cửa ngày càng khang trang. Có nhà thì kém may mắn, đúng hơn là không theo kịp được sự chuyển đổi chung nên ngày càng cùng quẫn. Gia đình Thư nằm trong số đó. Huy không thích ứng được với cách kinh doanh mới của công ty anh, đành phải về hưu non. Anh ta cũng lại quen nếp “chỉ đâu đánh đấy” nên không tự mình xoay xở được một việc làm gì mới để kiếm tiền, để “tự cứu” lấy mình và cứu cả gia đình. Mặt khác anh quen được nuông chiều nên cứ ỷ lại cho vợ, còn mình thì chỉ biết chê bai trách móc cuộc đời. Thương chồng con, Thư cứ mải miết làm, làm cật lực như một cỗ máy mà không hề nghĩ tới sự bàn bạc cùng chồng để tìm ra giải pháp thoát khỏi tình trạng bi bét này. Họ khổ và chắc còn rất khổ. Chúng tôi chưa thể nghĩ ra cách gì giúp họ ngoài mấy lời khuyên hết sức chung chung!
Thương bạn, vợ tôi cứ chê trách Huy là làm khổ vợ. Nhưng theo tôi, trách Huy mười phần thì cũng phải trách Thư bảy, tám. Nếu Thư không quá nuông chiều chồng như thế thì chắc gì Huy đã trở nên vị kỷ và chây lười như bây giờ?
Đâu phải là cứ chiều chồng bằng mọi giá thì mới là tình yêu, mới là hạnh phúc ? Tình yêu và hạnh phúc không thể là con đường một chiều chật hẹp, người nọ cứ phải lẽo đẽo xách hành lý chạy theo sau người kia tự sáng tới chiều! Họ cần phải tự tìm ra một con đường mới, rộng rãi hơn, thoáng đãng hơn để người nọ khoác tay người kia cùng song song tiến về phía trước.
Có phải vậy không, thưa quý ông, quý bà khả kính ?!

3/2000

Không có nhận xét nào: