Thứ Ba, 14 tháng 4, 2009

Chọn dâu

Chọn dâu

-Truyện ngắn-


Tết con rồng này bà Lê vừa có niềm vui lại vừa canh cánh nỗi lo vơ vẩn. Năm qua cậu út của bà cũng đã tốt nghiệp đại học và được nhận công tác ở một cơ quan ngay trong thành phố. Thế là cả ba cậu con trai đều đã là kỹ sư, đều đã trưởng thành. Làm cha làm mẹ ai mà không vui, không thấy tự hào vì thành quả mà mình đạt được. Duy có một điều mà năm nay bà không thể không lo, đó là cả ba đứa đều đã đến lúc phải suy, phải tính...
Ông bà chỉ sinh con một bề, toàn trai. Ba đứa con trai là ba mối lo. Các cụ xưa từng nói là “tam nam bất phú”, lo lấy vợ cho chúng xong thì chắc là nhà bà khánh kiệt. Ông là giám đốc một công ty quốc doanh chết đói vì mặt hàng sản xuất ra ngày càng ế ẩm. Còn bà là giáo viên sinh - hoá trường trung học cơ sở, chẳng ai cần phụ đạo, dạy thêm. Cả ông cả bà chỉ có lương “ba cọc ba đồng”. Nhìn bề ngoài thì khó ai biết được thực trạng kinh tế của ông bà, chỉ vì cái danh vị “giám đốc” của ông làm che mờ tất cả. Mà thời buổi này các đám cưới đều đang “leo thang” về mức độ ganh đua xa xỉ, phải nhà hàng nọ, khách sạn kia, mất vài chục triệu trở lên chứ chẳng ít. Ông Lê sắp về hưu, nếu các con ông chưa cưới ngay bây giờ thì rồi ít nữa liệu có ai đến “chia vui” để “lấy thu bù chi” cho ông bà? Người ta chỉ phù thịnh chứ có ai phù suy bao giờ! Vậy thì bà không lo sao được?
Nhưng đó chỉ là nỗi lo thứ yếu mà mọi người thường đoán già đoán non, suy diễn theo lẽ thông thường. Cái bà lo rất khó nói ra nhưng lại là cái lo cơ bản nhất.
Bà sinh ra trong một gia đình “gia giáo”. Bà còn nhớ, khi mới bập bẹ tập nói, bà đã phải học từng câu thưa gửi, từng cử chỉ nói năng, chào hỏi. Ông cụ thân sinh của bà là một nhà giáo, tuy không bao giờ dùng roi vọt nhưng rất nghiêm khắc. Cụ thường bảo con trai thì cần có “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín”, còn con gái là phải có đủ “công, dung, ngôn, hạnh”. Con cái cần được rèn dũa ngay từ tấm bé. Muốn uốn tre phải uốn từ thuở còn măng! Cái nếp nghĩ ấy như đã ăn sâu bén rễ trong truyền thống gia đình. Khi đã lớn khôn bà mới thấy được sự giáo dục nghiêm khắc ấy là hoàn toàn cần thiết. Vì thế với con cái, ông bà cũng giáo dục theo cách thức tương tự. Sự trưởng thành “nên người” của các con chứng tỏ là ông bà đã đúng. Trong cái thời buổi mà xã hội ngày càng có nhiều thói hư tật xấu, càng bị tha hoá về đạo đức thì việc giáo dục con cái lại càng phức tạp hơn rất nhiều so với thời các cụ. Thế mà ông bà đã vượt qua, ông bà đã thành công!
Nhưng rồi đến đời con bà, đời cháu bà sẽ ra sao đây? Liệu các con bà có chọn được những nàng dâu có đủ “công dung ngôn hạnh” như bà hằng mong ước, hay lại vớ phải loại “dâu tây” mà chỉ nghĩ đến thôi bà cũng đã ớn rồi! Bà không “phong kiến” cũng không “cổ hủ”, nhưng bà không chấp nhận kiểu “dâu tây” xa lạ với nền giáo dục truyền thống của dân tộc.
Ngày mồng hai tết, đột nhiên bà nẩy ra ý định tổ chức một “bữa cơm gia đình” vào chiều mồng ba. Ông Lê vốn dễ tính nên đồng ý ngay. Lý do chính là bà muốn được gặp mặt cả ba nàng dâu tương lai để còn định liệu. Thằng Thắng con trai cả mới từ trong Vũng Tàu ra chiều 30 cho biết là cô bạn gái của nó cũng cùng ra ăn tết với gia đình ông anh ở ngoài này. Thằng Thành thì có cô bạn gái ở ngoại thành, bên kia cầu Thăng Long. Còn bạn gái thằng Thịnh ở ngay khu “đông quan” trên đường Đội Cấn. Thỉnh thoảng con bé đến gọi thằng Thịnh ơi ới, nhưng mặt mũi thế nào bà cũng còn chưa nhìn rõ. Bà truyền cho cả ba đứa là phải mời bằng được cả ba “nàng” đến dự bữa cơm mừng năm mới với ông bà. Cả ba cậu con trai đều vui mừng ra mặt, vội vã lên đường “thi hành mệnh lệnh”.
Từ trưa mồng ba bà Lê đã bắt tay vào việc chuẩn bị. Nhà chỉ một mình bà lo nên tuy cỗ bàn đơn giản nhưng không làm sớm sợ không xong. Ông Lê và cả ba thằng con đi chúc tết từ sớm, mỗi người mỗi hướng. Có lẽ chập tối chúng mới đi đón mấy cô nàng. Bà vẫn tự hào là khéo tay và làm “nhanh như gió”, nhưng việc cỗ bàn ngày tết là không thể để sơ suất được. Ngay như món dưa góp cũng phải cắt gọt thế nào cho “bắt mắt”. Cái chính là bà muốn tỏ cho các nàng dâu tương lai biết tài năng của mẹ chồng. Mình có làm hay thì sau này mới làm gương cho chúng được. Bây giờ đang yêu thì có thể các con bà không để ý đến các “việc vặt” thế này chứ khi đã thành vợ thành chồng rồi thì có khi “việc vặt” lại thành chuyện lớn. Kinh nghiệm của bà là đàn ông tuy không bao giờ nói ra nhưng họ thường rất coi trọng việc nữ công gia chánh ở người vợ. Cô dâu mà “đoảng” thì thế nào cũng “sinh chuyện” trong gia đình.
Bà vừa lúi húi bắt tay vào việc tỉa gọt xu hào thì có tiếng chuông kính coong. Tưởng có khách, bà vội sửa sang lại áo quần rồi ra mở cửa.
-Cháu chào bác ạ. Thưa bác, năm mới cháu kính chúc hai bác mạnh khoẻ, gặp nhiều may mắn và cháu xin chúc cả nhà luôn được an khang, hạnh phúc...
Bà hết sức ngạc nhiên khi thấy khách lại là Hạnh, bạn gái thằng Thành. Hạnh đạp xe một nình, không thấy thằng Thành đâu.
- Chào cháu, năm mới bác cũng chúc cháu mạnh khoẻ, vui tươi, luôn gặp nhiều may mắn cả trong công việc và trong cuộc sống. Bác cũng nhờ cháu chuyển hộ bác lời chúc năm mới tới bố mẹ cháu. Chúc hai bác bên nhà an khang, hạnh phúc và làm ăn thuận lợi, được mùa, bội thu.... Thế thằng Thành nó không sang đón cháu à?
- Dạ thưa bác không ạ. Cháu đã dặn anh Thành là không cần phải đón cháu, để anh ấy còn đi chúc tết bạn bè cơ quan. Vả lại cháu cũng muốn sang sớm một chút để có gì đỡ đần thêm với bác chứ một mình bác thì chắc là bận lắm ạ.
Thế là bà Lê có thêm trợ thủ. Cái mà bà thích nhất là có người để nói chuyện, không lại chỉ thui thủi một mình. Mặc dầu biết về Hạnh chưa nhiều nhưng ngay từ lần gặp đầu tiên bà đã rất có cảm tình với cô gái ngoại thành này. Hạnh vừa đẹp người lại vừa đẹp nết. Mặc dầu rất ý tứ, khiêm nhường, nhưng Hạnh không bao giờ che dấu hay mặc cảm với thân phận gia đình mình. Cô đến với gia đình bà chân thật tự nhiên, không e dè, cũng không giả tạo. Gia đình Hạnh rất nghèo, chỉ sống bằng nghề nông là chính. Quê Hạnh là vùng đất bãi sông Hồng nên tuy đất tốt nhưng thu nhập khá thất thường, phụ thuộc vào năm nước to nước nhỏ. Hạnh đã tốt nghiệp trung cấp tài chính và hiện làm việc cho một công ty thương mại. Hạnh nói năng nhỏ nhẹ nhưng rõ ràng mạch lạc. Từng việc, từng việc Hạnh làm đâu ra đấy, rất gọn gàng ngăn nắp. Hạnh chủ động làm, hầu như không cần hướng dẫn mà vẫn rất đúng ý bà. Chỉ cần nhìn Hạnh bóc cắt bánh chưng đều tăm tắp, hay thái chả quế xếp lên đĩa thành hình một bông hoa “trạng nguyên” cũng đũ biết sự khéo léo tỉ mẩn của cô. Khi sắp đặt các thứ lên bàn ăn bà cố ý để tự Hạnh làm một mình và bà thật sự không thể chê vào đâu được. Bà nghĩ, cái số thằng Thành nhà bà thật là may mắn. Khoãng 5 giờ chiều thì mọi việc đã tươm tất đâu vào đấy. Ông Lê đã về và ngồi đọc báo xuân ngoài phòng khách. Thỉnh thoảng có khách nhưng bà chỉ ra một lát rồi lại vào trò chuyện với Hạnh. Gần 6 giờ thì Thắng đưa Hằng đến. Đó là một cô gái khá xinh, hình như đã được qua “thẩm mỹ viện” sửa sang ít nhiều. Hằng ăn mặc, trang điểm rất kỹ, dáng điệu như một người mẫu thời trang. Hằng ôm một hộp giấy buộc nơ rất đẹp và một chậu địa lan cánh bướm. Quà tết của Hằng vừa quý lại vừa tinh, lịch sự và sang trọng. Hằng nói năng rất lễ phép với chất gịong Nam bộ trong veo, lên bỗng xuống trầm uyển chuyển, nghe rất êm tai. Cô chúc tết từng người bằng những lời chúc rất “có bài bản”, thật đẹp, thật hay. Cô chủ động hỏi han ông bà, lại chuyển lời thăm hỏi của ba má tới ông bà rất trịnh trọng. Về mặt xã giao thì bà Lê không thể chê Hằng ở một điểm nào. Duy có một điều mà bà hơi ái ngại ở cô gái này là cô có vẻ hơi “bốc” về gia đình cô, một gia đình khá thần thế và giàu có ở trong Nam. Phải chăng cô có ý so sánh với căn nhà loại “thường thường bậc trung” của ông bà? Thắng hầu như không nói gì. Cậu ta biết là dù mình có nói thế nào thì cũng chẳng có tác dụng, vì bố mẹ cậu là người chỉ thích xét đoán con người qua hành động và lời ăn tiếng nói của chính họ. Thật sự thì bố mẹ cậu có thích Hằng hay không, cậu cũng chưa đoán được. Cậu hy vọng mọi việc êm xuôi để cuối năm cậu còn lo liệu.
Mâm cỗ đã được dọn ra khá lâu mới thấy Thịnh đưa Thuỷ đến. Cô gái này mới là sinh viên năm thứ hai của trường ngoại ngữ. Thịnh quen Thuỷ trong một đêm dạ hội hồi mùa hè. Thuỷ lúng búng chào cả nhà rồi rụt rè ngồi vào một góc bàn, không quên kéo Thịnh ngồi xuống ngay bên cạnh. Thoáng qua cũng đã biết Thuỷ chưa thật sự là người lớn. Có lẽ Thuỷ yêu Thịnh cũng chỉ là yêu kiểu trẻ con, chưa có sự chín chắn như hai cô gái kia. Suốt buổi Thuỷ hầu như không nói một câu nào, thậm chí cũng không cất nổi tiếng để trả lời các câu hỏi của bà Lê! Thằng Thịnh đành đỡ lời cho Thuỷ. Bố Thuỷ là một quan chức cao cấp, nhà có người phục vụ riêng nên Thuỷ hầu như không phải làm gì. Cô là “con gái rượu”, chỉ có một việc duy nhất mà bố mẹ cô phải quan tâm là làm sao để cô có được tấm bằng đại học. Hướng của gia đình Thuỷ là sau khi tốt nghiệp cô sẽ nhận công tác ở một sứ quán nào đó bên châu Âu hay châu Mỹ. Thực sự thì mối tình của Thịnh và Thuỷ chỉ là mối quan hệ cao hơn tình bạn chứ chưa phải là một mối tình thật sự sâu sắc để tính tới “việc trăm năm”! Chúng còn quá trẻ nên cũng chẳng vội gì. Đó là điều mà bà Lê rút ra sau cuộc gặp.
Khi ba cậu con trai đã đi đưa tiễn ba cô bạn gái rồi, chỉ còn lại hai ông bà, bà mới hỏi ông một câu gọn lỏn:
-Ông thấy ba đứa ấy thế nào hở ông?
Ông Lê rất hiểu ý vợ nhưng vờ như không hiểu:
-Bà định nói gì, tôi không hiểu. Thì chúng nó cũng đều trẻ trung, xinh xắn,... cũng như bà ngày xưa ấy!
Bà lườm ông:
-Nếu thế thì tôi hỏi ông làm gì! Tôi hỏi là hỏi tính nết của ba đứa ấy thế nào, nó có “thuần” không, có hợp với gia đình mình không ấy chứ.
-À, Tôi thì tôi thấy cái Hạnh là hơn cả. Con bé được người lại được nết. Nó rất giống bà. Cái Hằng thì cũng có điều tôi còn hơi ái ngại, nó có vẻ như thích khoe khoang. Những người như thế thường là nông cạn và khó chan hoà. Nhưng hãy bảo con để từ từ rồi tìm hiểu thêm. Riêng cái Thuỷ thì còn trẻ con lắm, nó hầu như chưa biết gì. Chỉ ngại một điều là con bé được nuông chiều quá, sau này khó lòng đảm bảo cho một gia đình yên ấm.
-Tôi cũng nghĩ như thế. Thôi thì ông hãy lựa lời mà phân tích cho thằng Thắng và thằng Thịnh nó hiểu ông nhá. Tôi mà nói thì chúng nó lại cho là tôi khó tính, sợ khó lọt tai. Chúng nó đang yêu nên không thể nhìn thấy phía “mặt tối” của người yêu, rất dễ phạm sai lầm...
Câu chuyện mới vừa xẩy ra được hai ngày nên tôi không biết rồi ông bà Lê có thật sự toại nguyện hay không. Nếu như được phép giúp ông bà khuyên các chàng trai một điều thì tôi chỉ xin nói với họ rằng người già không phải là quá khắt khe thận trọng đâu, mà đó là kinh nghiệm, là bài học về cuộc đời mà người trẻ tuổi thường chỉ nhận ra được khi đã phải trả giá, khi đã là quá muộn. Nên cố gắng hiểu lời khuyên của người lớn tuổi !


Mồng năm tết Canh Thìn

Không có nhận xét nào: